Kobalamin olarak da bilinen B12 vitamini, suda çözünebilen önemli bir vitamindir.

Kırmızı kan hücrelerimizin ve DNA’mızın üretiminde ve sinir ve bağışıklık sistemimizin düzgün çalışmasında önemli bir rol oynar.

Türkiye’deki her 10 yetişkinden 7’si günlük önerilen miktarın altında B12 vitamini almaktadır. Özellikle yaşlılarda eksikliği sık görülmektedir. Türkiye’de 65 yaş üzeri her 10 kadından sadece biri B12 vitaminini önerilen miktarda veya üzerinde alabilmektedir.*

*TUBER 2015

B12 eksikliğine neden olan durumlar; (1)

  • Yaşa bağlı azalan emilim
  • Diyet ile yetersiz alım
  • Vejetaryen/vegan diye
  • Bazı reçeteli ilaçların uzun süreli kullanımı (İnsülin direnci için metformin, reflü için antiasit ve mide koruyucu ilaçlar, doğum kontrol için oral kontraseptifler…)
  • Cerrahi tedavilerde anestezi (azot oksit) maruziyeti
  • Midenin ya da bağırsağın bir kısmının alındığı hastalar

Ne yazık ki, B12 vitamini eksikliğinin semptomlarının ortaya çıkması yıllar alabilir ve teşhis edilmesi karmaşık olabilir.

B12 eksikliğinin sıkça görülen semptomları:

Soluk veya Sarı Cilt

B12 vitamini, kırmızı kan hücrelerini üretmek için gereken DNA’nın üretiminde önemli bir rol oynar. B12 eksikliğinde hücrelerin inşası için talimatlar eksiktir ve hücreler bölünemez. Bu durum, kemik iliğinizde üretilen kırmızı kan hücrelerinin büyük ve dayanıksız olduğu megaloblastik anemi adı verilen bir tür anemiye neden olur.

Oluşan kırmızı kan hücreleri kemik iliğinizden ve dolaşımınıza geçemeyecek kadar büyüktür. Bu nedenle, kırmızı kan hücresi sayınız düşmüştür ve cildiniz soluk renkte görünebilir.  (2)

B12 eksikliğinde yapılan kırmızı kan hücreleri dayanıksızdır ve hızlıca parçalanırlar. Kan hücreleri parçaladığında, karaciğer tarafından üretilen hafif kırmızı veya kahverengi renkli bir madde olan bilirubin açığa çıkar. B12 eksikliği kanda bilirübin artışına bu da cilt ve gözlerde sarı renge neden olmaktadır. (3)

Zayıflık ve Yorgunluk

Kırmızı kan hücreleri vücudunuzun oksijen taşımaktan sorumlu birimleridir. Akciğerlerinizden aldıkları oksijeni vücudunuzun her yerindeki hücrelere götürürler.

B12 vitamini, kırmızı kan hücrelerinin üretiminde önemli bir rol oynar. Eksikliğinde, vücudunuzda oksijeni taşıyan kırmızı kan hücreleri yeterli miktarda üretilemediği için oksijeni vücudunuzun hücrelerine verimli bir şekilde taşıyamazsınız, böylece kendinizi yorgun hissedebilirsiniz.

Karıncalanma ve iğne batması hissi

Uzun süreli B12 eksikliğinin daha ciddi yan etkilerinden biri sinir hasarıdır.

Miyelin; sinirlerinizi saran, sinirlerinizin daha hızlı iletim yapmasını ve onarımını sağlayan bir kılıftır. B12 vitamini, miyelinin doğru bir şekilde üretilmesi için çok önemlidir. B12 eksikliğinde miyelin doğru bir şekilde üretilemez ve bu durum zamanla sinir harabiyetine sebebiyet verir.

Sinir hasarının yaygın bir işareti uyuşukluk veya el ve ayaklardaki karıncalanma ve iğne batması hissidir.(4)

Bilişsel değişimler

B12 eksikliği olan insanlar genellikle ruh hallerinde değişiklikler bildirmişlerdir. Düşük B12 seviyeleri unutkanlık, depresyon ve demans gibi ruh hali ve beyin bozuklukları ile bağlantılıdır.

B12 seviyesinin düşük olması homosistein adı verilen bir hastalık belirtecinin yükselmesine sebep olur. Araştırmacılar, yüksek miktarda homosisteinin beyin dokusuna zarar verebileceğini ve beyindeki sinyal iletimini bozabileceği ve ruh hali değişikliklerine neden olabileceğini düşünmektedirler. (5-6)

Denge ve Koordinasyondaki Değişiklikler

Uzun süreli B12 eksikliğinden kaynaklanan sinir sisteminize verilen hasar, yürüme ve hareket etme şeklinizde değişikliklere neden olabilir, dengenizi ve koordinasyonunuzu etkileyebilir.

Bu semptom genellikle yaşlılarda tanı konulmamış B12 eksikliğinde görülür, çünkü 60 yaşın üzerindeki insanlar B12 eksikliğine daha yatkındır.  Ayrıca, bu belirti ciddi, tedavi edilmemiş bir eksikliği olan gençlerde de görülebilir. (7-8)

Ağız içinde yara ve iltihaplar

Çalışmalar, üzerinde uzun düz lezyonları olan şişmiş ve iltihaplı bir dilin B12 vitamini eksikliğinin erken bir işareti olabileceğini göstermiştir. Dilde iltihap ağrılı olmanın yanı sıra yemek yemeyi ve konuşmayı zorlaştırabilir.

Ek olarak, B12 eksikliği olan bazı kişilerde ağız ülseri, dilde iğne batması hissi veya ağızda yanma ve kaşıntı hissi gibi diğer oral semptomlar görülebilir. (9)

Bulanık görme

B12 vitamini eksikliğinin bir belirtisi de bulanık veya rahatsız görmedir. Uzun süreli B12 eksikliği, optik sinirde hasara yol açabilir. Hasar, gözünüzden beyninize giden sinir sinyalini bozarak görüşünüzü bozabilir. Bu durum optik nöropati olarak bilinir.

Endişe verici olsa da, genellikle B12 eksikliği giderildiğinde şikayetler son bulur.

  1. J Agric Food Chem. 2013 Jul 17;61(28):6769-75. doi: 10.1021/jf401545z.
  2. Clin Med Res. 2006 Sep;4(3):236-41. doi: 10.3121/cmr.4.3.236.
  3. Postgrad Med. 1975 Jan;57(1):118-24. doi: 10.1080/00325481.1975.11713948.
  4. Nutrients. 2013 Nov 15;5(11):4521-39. doi: 10.3390/nu5114521
  5. Child Adolesc Psychiatry Ment Health. 2012 Jun 22;6(1):25. doi: 10.1186/1753-2000-6-25.
  6. Prim Care Companion J Clin Psychiatry. 2009; 11(5): 269–270.
  7. Age Ageing. 2004 Jan;33(1):34-41. doi: 10.1093/ageing/afg109.
  8. BMJ Case Rep . 2013 Mar 26;2013:bcr2013008840. doi: 10.1136/bcr-2013-008840.
  9. J Am Acad Dermatol. 2009 Mar;60(3):498-500. doi: 10.1016/j.jaad.2008.09.011.
  10. BMC Res Notes. 2015 Sep 18;8:458. doi: 10.1186/s13104-015-1437-9.
  11. Eur J Intern Med. 2005 Oct;16(6):447-8. doi: 10.1016/j.ejim.2005.01.021.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir